Dit boek is ontstaan vanuit vragen uit het werkveld om concrete, praktische adviezen voor de begeleiding van kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften. Deze adviezen worden hierin uitvoerig besproken. De nadruk ligt op oplossingsgericht werken: mt jongeren zoeken naar wat al wl goed gaat, wat zij nog nodig hebben en wat voor hen goed werkt.

Door zijn eenduidige structuur is het boek zowel een naslagwerk als een praktisch handboek. Bij alle probleemgebieden komen het beeld, de oorzaken, behandelingen, prognose en concrete handelingssuggesties aan de orde.

Deze geheel herziene derde druk maakt gebruik van het nieuwe DSM-5 classificatiesysteem, waarbij wij ook de nadelen van etiketteren bespreken. Alle hoofdstukken zijn geactualiseerd.

Het boek is geschreven voor (aankomend) orthopedagogen, psychologen, leerkrachten, intern begeleiders, (vak)docenten, zorgcordinatoren, maatschappelijk werkers, kinder- en jeugdartsen en voor opleidingen in Hoger Beroepsonderwijs en Universiteit.

Trix van Lieshout was als orthopedagoog en gezondheidszorgpsycholoog ruim 35 jaar werkzaam in het Voortgezet (Speciaal) Onderwijs. Zij schreef eerder Druk, druk, druk. Praktische tips voor de opvoeding van kinderen met ADHD. Momenteel geeft ze lezingen over pedagogisch vakmanschap. Website: www.trixvanlieshout.nl

Ron van Deth is psycholoog en publicist, verbonden aan het Europees Instituut voor Educatie in Driebergen. Hij was jarenlang docent in verschillende vormen van onderwijs en eindredacteur van PsychoPraktijk. Eerder schreef hij onder andere Psychiatrie: van diagnose tot behandeling en Inleiding in de psychopathologie.

1.1 Ontstaanswijze van dit boek Dit boek is ontstaan vanuit de prakti jk van het (speciaal) onderwijsveld, met name voor kinderen met leer- en sociaal-emotionele problematiek. Tijdens de begeleiding van leerkrachten ontstond de vraag naar een handzaam overzicht van de verschillende psychische en psychiatrische problemen bij kinderen op de twee nevenvestigingen Zorg met Leerwegondersteunend Onderwijs in Utrecht - voorheen Speciaal Voortgezet Onderwijs voor k- deren met Leer- en Ontwikkelingsmoeilijkheden (svo-lom). Verder wilde men graag een overzicht van de beste aanpak van deze problemen vanuit het perspectief van de begeleider. Hierbij heb ik gebruikgemaakt van literatuur, lezingen, congressen en mijn ruim dertig jaar ervaring in het speciaal voo- gezet onderwijs. 1.2 K euze van de verschillende gedragsproblemen De elf typen problemen in dit boek zijn gekozen omdat wij er in de (speciaal) onderwijspraktijk op onze zorglocaties het meest mee geconfronteerd w- den. Het meest hebben wij te maken met Attention De? cit Hyperactivity Dis- der, ADHD (deel II, hoofdstuk 9), en de deelvariant Attention De? cit Disorder, de aandachtstekorttoornis zonder hyperactiviteit, ADD. Het aantal wisselt per jaar, maar is wel eens opgelopen tot 25 procent. De prevalentie van ADHD in de gehele bevolking wordt geschat op 3 tot 5 procent voor kinderen op de basisschoolleeftijd en ongeveer 1,5 procent bij adolescenten (Buitelaar, 2002).